Zo communiceert een paard

Zo communiceert een paard

Een paard communiceert op een andere manier dan een mens. Paardentaal is complex en soms lastig te interpreteren. Maar als je je erin verdiept en begrijpt wat je paard bedoelt, zal jullie communicatie verbeteren. Het resultaat: meer plezier met je paard.

Communicatie tussen paarden heeft een belangrijke functie. Onderlinge communicatie zorgt ervoor dat het er gestructureerd aan toe gaat in een kudde.  Paarden herkennen elkaar, laten aan de ander zien wat ze aan het doen zijn en of er bijvoorbeeld gevaar dreigt. Paarden communiceren via een complexe combinatie van lichaamstaal en chemische, tactiele (voelen), visuele en akoestische signalen (geluiden). Dit laatste doen ze van nature zo min mogelijk. Een paard geeft vaak eerst subtiele signalen af alvorens ‘geweld’ te gebruiken. Het is goed om te weten dat een paard nooit een dubbele agenda heeft. Het toekennen van menselijke emoties aan gedrag is een valkuil. Een paard bijt niet om gemeen te zijn en een paard dat met zijn oren naar achteren op je af komt bluft niet. Gedrag heeft altijd een betekenis. Een paard wordt vaak verkeerd gelezen door de mens. Wanneer hij bijvoorbeeld de oren in de nek doet en dreigt, maar er verder niks gebeurt, wordt dat vaak afgedaan als niet belangrijk. Het kan echter ook een geremde vorm van agressie zijn. Door te herkennen wat je paard communiceert, kun je beter op elkaar afstemmen. Dit komt de omgang met je paard en training ten goede. Bovendien kun je er gevaarlijke situaties mee voorkomen.

Lichaamstaal
Een groot deel van de communicatie tussen paarden vindt plaats via lichaamstaal. Met een combinatie van lichaamshouding, halshouding, oorpositie en staartpositie maakt een paard een heleboel duidelijk. Aan de lichaamshouding kun je zien of een paard ontspannen of gespannen is. Een ontspannen paard staat breder en met een lagere, ontspannen hals. Een gespannen paard is meer verzameld met een hoog gebogen hals. Oren die strak naar achteren staan geven dreiging of pijn aan. Een staart die tegen de billen aan wordt gedragen, geeft angst aan, een hoog gedragen staart is vaak een uiting van opwinding.

Chemische signalen
Paarden ruiken veel beter dan de mens. Paarden scheiden feromonen (hormoonachtige chemicaliën) af waar andere paarden informatie uit afleiden, bijvoorbeeld over geslacht, leeftijd en gezondheid. Deze feromonen zitten onder andere in urine, mest, huidvocht en speeksel. Door te snuffelen en flemen (optrekken van de bovenlip om opgesnoven lucht even vast te houden) nemen paarden deze stoffen actief op. Feromonen worden ook onbewust waargenomen door paarden. Een paard herkent ook jou onder andere aan je geur.

Tactiele signalen
Door elkaars vacht te verzorgen, kalmeren paarden elkaar. Het is ook een manier om de onderlinge band te verstevigen. Als je als mens een paard aait en je vertrouwt elkaar, dan heeft dit hetzelfde effect. Ook een poetsbeurt helpt om de band met je paard te verstevigen. In de omgang met je paard zijn tactiele signalen goed te gebruiken. Paarden kunnen bijvoorbeeld leren om voorwaarts of zijwaarts te gaan op kuitdruk of aanraking met de hand, of om terug te komen (langzamer te gaan) op de druk van een bit in de mond of van een bitloos hoofdstel op de neus. 

Visuele signalen
Paarden zijn in staat om goed te zien.  Ze kunnen bijna 360 graden van hun omgeving zien. Deze omgeving zien paarden wel anders dan wij mensen . Ze zijn gevoelig voor beweging en nemen veel details waar. Plotselinge of ongewone bewegingen kunnen bedreigend overkomen en lokken vaak een snelle reactie uit. Wanneer een paard iets waarneemt dat gevaarlijk zou kunnen zijn en schrikt, dan focust hij volledig op deze bedreiging. Snel daarna heeft hij drie keuzes: flight (wegrennen), fight  (zichzelf verdedigen),  freeze (verstarren) of faint (flauwvallen/door de benen zakken).

Ook bij communicatie binnen de kudde (en tussen mens en paard) spelen visuele signalen een belangrijke rol. Heel subtiel worden de hele dag door signalen uitgewisseld. Door te kijken naar je paard, kun je veel informatie aflezen. Het helpt bij voorkomen van gevaarlijke situaties. Een gevaarlijke situatie ontstaat vaak geleidelijk. Voor een paard aanvalt, heeft hij eerst subtieler gedrag laten zien. Paarden zijn van nature geen vechters, maar op het moment dat ze geen ruimte hebben om weg te komen, zullen ze in sommige gevallen tot de aanval overgaan.

Akoestische signalen
Vanuit zijn natuur als prooidier, zal een paard meestal geluidloos communiceren. Geluiden die een paard maakt om te communiceren zijn: hinniken, zacht en laag hinniken (nickeren), gillen, kort briesen, kreunen en brullen. Ook stampen met de voeten en/of schrapen zijn akoestische signalen. Al deze geluiden hebben een eigen betekenis. Zo is hinniken een manier om soortgenoten te lokaliseren als paarden van elkaar gescheiden worden. Ieder paard heeft een eigen stem. Gillen is een defensieve manier van begroeten. Kreunen is een uiting van ongemak. Brullen en hoog hard hinniken worden gebruikt als alle andere signalen zijn genegeerd. Dit is een laatste waarschuwing. Uit al deze geluiden kun je als eigenaar waardevolle informatie over gedrag halen.

 

Lees ook:
Bronnen: 

Hieronder zijn de bronnen te bekijken, indien auteursrechtelijk mogelijk, die voor dit artikel zijn gebruikt.