Veel paarden lijden onder maagzweren

Foto: Adobe Stock

Mensen kunnen last hebben van maagzweren, helaas komen ze ook bij paarden voor. Veel paarden hebben last van maagzweren. Verminderde prestaties, minder eetlust, verlies van gewicht, tandenknarsen, een doffe vacht en (lichte) koliekverschijnselen kunnen sypmtomen zijn van maagzweren.

De maag van een paard is heel gevoelig. Als het maagslijmvlies en/of de maagzuurhuishouding uit evenwicht worden gebracht, kunnen er beschadigingen aan de maagwand ontstaan. De wond die hierdoor ontstaat, heet een maagzweer. Door het zuur in de maag kan de wond slecht helen. Deze kan zelfs dieper of groter worden. Een maagzweer is heel pijnlijk en is soms de oorzaak van chronisch bloedverlies. De ernst van de maagzweer is afhankelijk van het aantal en de diepte van de beschadigingen.

Een aantal factoren vergroot het risico op een maagzweer:

  • Onregelmatige voedselopname
    Paarden zijn graasdieren en eten het liefst de hele dag door. Er wordt de hele dag door maagzuur aangemaakt, in tegenstelling tot bij de mens. Als de maag zelden leeg is, kan het maagzuur geen schade aan de maagwand aanrichten. Onregelmatige of een vermindering van de voedselopname kan daarentegen binnen een paar dagen schade aanrichten. Hieruit kan een maagzweer ontstaan.
  • Te weinig speeksel
    Ruwvoer zoals hooi, kuilvoer, luzerne en gras zorgen ervoor dat het paard meer kauwt en dus meer speeksel produceert. Speeksel neutraliseert het maagzuur. Als het paard weinig ruwvoer tot zijn beschikking heeft, maakt hij veel minder speeksel aan. Dit vergroot de kans op het ontwikkelen van maagzweren. Ruwvoer en krachtvoer verschillen in het aantal kauwbewegingen en dus ook in de aanmaak van speeksel. Krachtvoer zorgt voor een zuurdere maaginhoud. Het is daarom verstandig om krachtvoer na ruwvoer te geven, zodat er in de maag een buffer aanwezig is.
  • Verkeerde verhouding training en voeding
    Paarden hebben tijdens de training niet de mogelijkheid om te eten en eten soms enkele uren niet. Als het maagzuur onvoldoende wordt gebufferd door speeksel en voedsel, veroorzaakt het soms schade aan het maagslijmvlies. Dit heeft ermee te maken dat de paardenmaag uit twee delen bestaat, waarvan er één minder goed is beschermd tegen maagzuur. Tijdens de training neemt de druk in de buik vaak toe, waardoor het maagzuur omhoog geduwd wordt en kan het klierarme deel van de maagwand makkelijker beschadigt raken.
  • Stress
    Bij stress verlaagt de toevoer van bloed, ook naar de maag. De maagwand wordt minder gevoed en maakt minder maagslijmvlies aan. Zo wordt deze gevoeliger voor het maagzuur en zullen er eerder maagzweren ontstaan. Verschillende factoren zorgen voor stress: pijn of ziekte, een vreemde omgeving, langere tijd om stal en eventueel transport.
  • Medicijnen
    Sommige medicijnen hebben vaak invloed op de aanmaak van het maagslijmvlies. Wanneer deze medicijnen (zoals ontstekingsremmers en pijnstillers) langdurig of in hoge doseringen worden gegeven, is de kans op een maagzweer groter.


De symptomen van een maagzweer
De meeste paarden met maagzweren vertonen nauwelijks of geen verschijnselen. De symptomen die kunnen duiden op een maagzweer zijn vaak zeer uiteenlopend en kunnen ook op andere problemen wijzen. Symptomen kunnen zijn:

  • verminderde eetlust en vermagering
  • een doffe vacht
  • verminderde prestaties
  • gapen
  • lichte koliekverschijnselen
  • tandenknarsen
  • diarree

Vaak als de symptomenen zichtbaar zijn, zijn er al duidelijk maagzweren aanwezig en wordt de behandeling lastiger. Indien je een van de bovenstaande symptomen ziet, neem dan contact op met je dierenarts. Deze kan een definitieve diagnose alleen stellen met een maagscopie. Bij een maagsopie brengt de dierenarts een slang met camera via de neus van het paard in de maag. Hierdoor kunnen ze de binnenkant van de slokdarm, de maag en het eerste stukje van de dunne darm zien. De dierenarts kan zo het aantal maagzweren en de ernst ervan bekijken.


Dit paard ondergaat een maagscopie. Foto: Paardenarts.nl (door Iris van Gulik, Dierenkliniek Hellendoorn-Nijverdal)

 


Een maagzweer zichtbaar gemaakt via een endoscopie. Foto: Paardenarts.nl (door Iris van Gulik, Dierenkliniek Hellendoorn-Nijverdal)

 

Hoe ziet de behandeling van maagzweren eruit?
De dierenarts geeft een paard met maagzweren medicijnen, maar als eigenaar moet je het voedings- en stressmanagement aanpassen. De medicijnen zorgen voor een snelle verbetering, binnen tien dagen verminderen de klachten. De totale genezig van een maagzweer duurt langer,  meestal een maand of  soms nog langer, zeker bij paarden die volop in training blijven. Of de medicijnen hun werk hebben gedaan, wordt gecontroleerd met een volgende maagscopie. De dierenarts geeft aan wanneer je kunt stoppen met de medicijnen.

Bekijk een video over maagzweren op Paardenarts.nl
https://www.paardenarts.nl/kennisbank/maagzweren-bij-paarden/

Het is belangrijk om te begrijpen hoe de maag van je paard werkt. Dan begrijp je beter wat maagzweren zijn, hoe ze ontstaan en welke processen zich in de paardenmaag afspelen. Paarden hebben in vergelijking met andere dieren een kleine maaginhoud. De maag is als het ware een doorgeefluik, dat continu in beweging is. In tegenstelling tot bij veel andere dieren (zoals koeien) heeft de paardenmaag nauwelijks opslagcapaciteit. Hoe dat is ontstaan, vindt zijn oorsprong in de manier waarop paarden in de vrije natuur leven. Wilde paarden eten het grootste deel van de dag voortdurend kleine hoeveelheden. Wanneer wij de natuurlijke voedselopname van het paard niet goed genoeg nabootsen, dankrijgt je paard daar last van. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer paarden een paar keer per dag een grote portie eten krijgen. De maagwerking ligt dan tussendoor te lang stil. Dit kan verschillende problemen veroorzaken, waaronder maagzweren.

Je kunt het slijmvlies van de paardenmaag verdelen in twee gedeelten: het klierarme (squameuze) deel en het klierrijke (glandulaire) deel. In het klierrijke deel wordt er ondermeer het maagzuur geproduceerd. Dit deel wordt door een dikke slijmlaag beschermd tegen het zuur. In het klierarme deel zit geen dikke, maar een dun laagje gladde cellen. Dit heeft dus weinig bescherming tegen het maagzuur. Hier komen dan ook de meeste maagzweren voor.  

De aanmaak van voldoende speeksel is cruciaal bij het voorkomen van maagzweren. De speekselproductie komt op gang bij het kauwen op voedsel. Voornamelijk ruwvoer, zoals kuil, stro en hooi zorgen voor een hoge productie van speeksel. In de natuur produceren paarden produceren wel 40 tot 60 liter speeksel per dag, doordat ze bijna de hele dag door kauwen. Het speeksel neutraliseert het maagzuur. Het nabootsen van de natuurlijke manier van voedsel opnemen verkleint de kans op veel gezondheidsproblemen, zo ook de ontwikkeling van maagzweren.

Tips om je voermanagement te optimaliseren

  • Zorg dat je paard het liefst de hele dag door ruwvoer ter beschikking heeft, in ieder geval minimaal drie porties per dag. Weidegang is ideaal. Je kunt hiervoor ook gebruik maken van een slow feeder: een bak of hooinet met kleine openingen. Zo is hij langer bezig met zijn porties ruwvoer en wordt hij niet snel te dik.
  • Geef niet te veel krachtvoer in een keer. Beter is het om meerdere kleine porties per dag te geven, in ieder geval niet meer dan 2 kg per keer.
  • Zorg dat je paard de hele dag toegang heeft tot water, ook in de paddock. Het ontzeggen van de toegang tot vers drinkwater verhoogt de kans op maagzweren. Zorg dus dat je paard altijd toegang heeft tot water, ook in de weide of paddock.
  • Laat je paard tijdens langdurige transporten voldoende ruwvoer eten. Oefen hiermee.
  • Zorg ervoor dat je paard regelmatig kan eten, ook tijdens wedstrijddagen of lange buitenritten. In een lege maag kunnen snel zweren ontstaan.
  • Verminder het aantal stressfactoren zoveel mogelijk.
  • Schroef de hoeveelheid arbeid en de moeilijkheidsgraad van de training terug op het moment dat je paard maagzweren heeft. Te zware training kan een grote stressfactor zijn.
Bronnen: 

Hieronder zijn de bronnen te bekijken, indien auteursrechtelijk mogelijk, die voor dit artikel zijn gebruikt.