Spenen van veulens

Het moment dat een veulen ‘op eigen benen’ verder gaat en gescheiden wordt van zijn moeder is ingrijpend en stressvol. Je kunt een heleboel doen om het spenen en de periode daarna zo goed mogelijk te laten verlopen.


De eerste maanden van zijn leven heeft een veulen zijn moeder nodig. De moedermelk is essentieel om gezond op te groeien en ook leert de merrie haar veulen onmisbare lessen. Stap voor stap komt het veulen meer op eigen benen, tot hij zonder zijn moeder(melk) verder kan. In de natuur ligt deze speenleeftijd rond de 8 à 9 maanden. Dit is een geleidelijk proces, waarbij het veulen onder leiding van zijn moeder steeds minder melk drinkt, sociaal onafhankelijker van zijn moeder wordt en steeds meer ruwvoer tot zich neemt.

Geleidelijk spenen
Bij paarden die door mensen gehouden worden, bepaalt de eigenaar meestal het moment van spenen. De één doet dit met vier maanden, de ander volgt een meer natuurlijk verloop en wacht tot een maand of zes. Spenen vóór vier maanden is vanuit paardenwelzijnsoogpunt niet wenselijk. Ook het abrupt scheiden van merrie en veulen is af te raden. Veulens die abrupt gespeend worden, vertonen direct na het spenen vaak stress gerelateerd gedrag. Dit komt doordat de verandering van sociale omgeving en de overgang naar ander voer zeer stressvol is voor een veulen. Op basis van wetenschappelijk onderzoek wordt geadviseerd om veulens geleidelijk te spenen. Dit wil zeggen dat het veulen voorafgaand aan het spenen wordt bijgevoerd met beperkt krachtvoer en voldoende ruwvoer en hij regelmatig een steeds langere tijd gescheiden wordt van de merrie.

Opfok
Nadat het veulen van de merrie gescheiden is, moet er direct een passende sociale omgeving zijn waarin het dier zowel mentaal als fysiek veilig en gezond op kan groeien, ofwel in de opfok, ofwel samen met een ander veulen. Een vroeg veulen dat eerst een tijd alleen op stal wordt gezet voordat hij naar de opfok gaat, ontwikkelt regelmatig stereotyp gedrag. Het is voor een goede ontwikkeling van belang dat veulens in groepen van minimaal twee veulens worden opgefokt. Op een opfokbedrijf krijgt een veulen de gelegenheid om in een sociale groep op te groeien. Veulens die samen opgroeien slapen en spelen samen en dagen elkaar uit om flink te bewegen. Dit is belangrijk voor de ontwikkeling van o.a. kraakbeen, pezen en ligamenten. Sociaal gedrag leren veulens deels van elkaar, maar het is belangrijk dat bij een groep veulens een aantal volwassen dieren loopt. Deze volwassen dieren kunnen gedrag corrigeren en hebben een kalmerend effect op veulens. Uit onderzoek blijkt dat veulens die worden opgefokt in groepen met zowel leeftijdsgenoten als volwassen paarden, op korte en op lange termijn minder stress gerelateerd gedrag zien dan veulens die met alleen leeftijdsgenoten worden opgefokt.

  • Begin op tijd met zoeken en ga bij verschillende bedrijven kijken
  • Check of onbeperkt ruwvoer wordt verstrekt. Wat wordt er aan wormbestrijding gedaan?
  • Veulens hebben veel beweging nodig. Kijk of aan die behoefte wordt voldaan. Is er ruimte in de loopstal, voldoende uitloop en grasrijk weideland?
  • Een groep waarin ook oudere veulens en volwassen dieren lopen heeft de voorkeur
  • In grotere groepen is vaak meer rust dan in groepjes van vijf, zes veulens. Wordt er aandacht besteed aan het hanteerbaar maken van de veulens? Worden ze halstermak gemaakt? En vertrouwd met de hoefsmid? Deze is onmisbaar om standafwijkingen te voorkomen en eventueel te corrigeren.
  • Vraag na wat het beleid is bij veulens die qua conditie achterblijven bij de rest? Zijn gedijen vaak beter in een aparte groep en wat extra aandacht.

In het eerste halfjaar ontwikkelt het kraakbeen zich naar de krachten die er op in werken. Wanneer een veulen te weinig beweging krijgt heeft dit een leven lang gevolgen, omdat het kraakbeen minder optimaal is opgebouwd. Na het eerste halve jaar is hier geen verbetering meer in mogelijk. Bij pezen en ligamenten zijn er tot anderhalf jaar nog wel aanpassing mogelijk als de start minder optimaal was qua beweging.

Bronnen: 

Hieronder zijn de bronnen te bekijken, indien auteursrechtelijk mogelijk, die voor dit artikel zijn gebruikt.