Rotstraal, behandelen en voorkomen

rotstraal

Rotstraal is een bacteriële infectie van de hoef. Je herkent rotstraal aan een vieze geur en zwarte prut die uit de straal komt. Rotstraal is een veelvoorkomende hoefaandoening. Meestal niet ernstig, maar in sommige gevallen kan deze ziekte wel kreupelheid of ongemak veroorzaken. Hoe eerder rotstraal wordt behandeld, hoe sneller het kan genezen.

Rotstraal is een infectie van de straal, veroorzaakt door bacteriën. Rotstraal begint meestal in de middelste straalgroeve, waar het hoorn wordt aangetast en ‘wegrot’. De geurklieren die zich in de middelste straalgroeve bevinden raken ontstoken en er ontstaat een vieze, stinkende brij. Ook kan de straal er kaasachtig uitzien. Rotstraal is één van de meest voorkomende aandoeningen van de hoef. Uit onderzoek blijkt dat zo’n 45% van alle Nederlandse paarden er in meer of mindere mate last van heeft. Behandeling kost tijd en moeite maar is, zeker als in een vroeg stadium wordt ingegrepen, goed te doen.


De hoef van onderaf gezien (Foto: KNHS)
- 1: de straal
- 2: de zool
- Witte pijlen: wijzen de beide zijdelingse straalgroeven aan
- Rode pijlen: wijzen de middelste straalgroeve aan

    
Verschillende hoeven met rotstraal

Oorzaken van rotstraal
Rotstraal wordt onder andere veroorzaakt door bacteriën uit de mest (Fusobacterium necrophorum). Het ene paard is gevoeliger voor rotstaal dan het andere. Risicofactoren voor het ontwikkelen van rotstraal zijn een natte stal door mest en urine en bodembedekking met stro (ten opzichte van zaagsel en vlas). Paarden die niet op de wei komen hebben ook een grotere kans om rotstraal te ontwikkelen. Uit onderzoek blijkt dat het beter is om iedere dag op de wei te komen dan de hele dag op stal te staan. Als een paard eenmaal rotstraal heeft, dan houdt een natte stal of wei de aandoening langer in stand.

Behandeling door de hoefsmid
Een paard met rotstraal is meestal niet kreupel, maar kan wel gevoelig zijn. Wanneer je paard pijnlijk reageert bij het uitkrabben van de voeten, is overleg met de hoefsmid of dierenarts noodzakelijk.  Als de infectie erg diep gaat en de middelste straalgroeve tot op de straallederhuid is aangetast, kan een paard kreupel raken. Hoe eerder wordt behandeld, hoe beter. De hoefsmid zal alle aangetaste hoorn wegsnijden en de straalgroeven zo goed mogelijk openleggen.

   

Intensieve therapie
Na behandeling door de hoefsmid, is het raadzaam de straal en straalgroeven dagelijks te behandelen met een zinkzalf(achtig) middel als hypozin. Dit werkt onder andere opdrogend.  Gebruik liever geen bruine teer om rotstraal te genezen, hiermee loop je de kans de bacterie op te sluiten. Zodra de stralen weer gezond zijn, kun je de stralen preventief onderhouden door ze met bruine teer in te smeren. Mocht de rotstraal steeds terugkeren, dan moet worden gekeken naar mogelijke oorzaken in de omgeving. Deze moeten worden aangepakt om de kans op rotstraal zoveel mogelijk te verkleinen.

Voorkomen
Met goede hygiëne kun je de kans op rotstraal tot een minimum beperken. Een schone stal, regelmatig uitkrabben en schoonhouden van de voet en op tijd laten bekappen door een hoefsmid, helpen de hoef gezond te houden. Ook voldoende beweging is belangrijk. Dit zorgt voor een goede werking van het hoefmechanisme en doorbloeding van de voet. Hierdoor houd je de hoef gezond. Een te natte wei of paddock vergroot de kans op rotstraal.

 

Rotstraal komt vooral voor bij hoeven met een smalle, weinig ontwikkelde straal en een diepe, spleetvormige, middelste straalgroeve. Rotstaal ontwikkelt zich vaker in de achterhoeven dan in de voorhoeven. Waarschijnlijk komt dit doordat een paard meestal achter in de stal mest en dus met zijn achterbenen vaker in mest en/of urine staat. Ook zijn achterhoeven over het algemeen wat nauwer en hoger dan voorvoeten. Daardoor blijven ze wat natter. Ook is het bij sommige paarden gedragsmatig lastig om de achterhoeven regelmatig uit te krabben.

Voor de behandeling van rotstraal wordt ook wel blauwspray of CTC spray gebruikt. Deze spray bevat antibiotica. Gebruik hiervan staat  ter discussie omdat de antibiotica vaak niet komt op plek waar het moet zijn en erg veel van de antibiotica in de omgeving terecht komt. De kans op resistentie bestaat, waardoor de rotstraal niet overgaat en soms zelfs verergert. Om deze vicieuze cirkel te doorbreken, kunnen beter de conditie van de straal en omgevingsfactoren worden aangepakt.

Sommige paarden hebben meer aanleg voor rotstraal dan andere. Zij kunnen ook bij goede verzorging snel last krijgen van rotstraal. Houd in dat geval de voeten goed droog en maak ze dagelijks schoon. Een paard met aanleg voor rotstraal moet in een schone box staan en het liefst op schone houtkrullen of vlas. Deze lijken de voeten beter te drogen dan stro. Laat de hoefsmid iedere zes tot acht weken de hoeven bekappen. Boen direct na het bekappen de voeten en vooral de straal(groeven) schoon met een desinfecterende zeep. Droog de voet daarna goed af. Je kunt er ook voor kiezen om de straalgroeven te flossen met een gaasje met een betadineoplossing. Behandel eventueel met een preventief middel tegen rotstraal, zoals bruine teer. Geef het paard zo veel mogelijk beweging, maar houd er rekening mee dat een modderige wei of natte paddock rotstraal geen goed doet.

In ernstige gevallen kunnen het opvullen van de hoef en inspuiten van medicatie in de stralen nodig zijn. Als de rotstraalaandoening de gevoelige weefsels bereikt, ligt tetanusbesmetting op de loer. Het is daarom van belang dat een paard jaarlijks wordt gevaccineerd tegen tetanus.

Een zeldzame aandoening die in het begin op rotstraal kan lijken, is straalkanker. Dit  is een zeldzame hoornaantasting die veel ernstiger is dan rotstraal. Dit is, anders dan de naam doet vermoeden, geen vorm van kanker, maar een woekering van ontstekingsweefsel. Dit weefsel is niet weg te snijden zonder dat het gaat bloeden.  Als de hoef voor een groot deel wordt aangetast kan een paard kreupel worden. Raadpleeg daarom bij twijfel altijd je hoefsmid of dierenarts. Behandeling is mogelijk, maar kan langdurig en intensief zijn. Er zijn veel behandelmethoden met verschillend resultaat. De exacte slagingspercentages van deze verschillende behandelingen zijn niet beschreven.

Bronnen: 

Hieronder zijn de bronnen te bekijken, indien auteursrechtelijk mogelijk, die voor dit artikel zijn gebruikt.