Losse wand: Op tijd behandelen kan problemen voorkomen

Een regelmatig voorkomend hoefprobleem bij paarden is een losse hoefwand (ook vaak White Line Disease genoemd). Bij deze hoefaandoening laat de verbinding tussen de hoefwand en de hoefzool en/of hoefbeen los. Een losse wand kent verschillende oorzaken. Tijdige behandeling door de hoefsmid kan ernstige problemen voorkomen.

Bij een gezonde hoef zijn de buitenste hoornwand, het hoefbeen en de hoefzool stevig verbonden door lamellen, aan de onderzijde van de voet zichtbaar als de witte lijn. Deze lijn is wat zachter en grover van structuur dan de rest van de hoef en zorgt normaal gesproken voor een sterke verbinding.  Deze witte lijn kan beschadigd raken door staan op bijvoorbeeld een klein steentje of aangetast door vuil. Ook door de trekkracht op de witte lijn die ontstaat bij een te lange hoefwand kunnen scheurtjes ontstaan. Vervolgens slaan bacteriën en schimmels vaak hun slag, waardoor  hoefwand en zool uiteindelijk van elkaar kunnen loslaten. Dit loslaten kan overal langs de witte lijn voorkomen en komt het meest voor in de voorhoeven. Dit komt doordat voorhoeven meer lichaamsgewicht dragen dan achterhoeven.

Een losse wand kan heel ondiep zijn, maar ook dieper, tot op de hoeflederhuid. Een losse wand kan uiteindelijk zorgen voor pijn en kreupelheid en in ernstige gevallen leiden tot het  loslaten van de volledige hoornschoen. Daarom moet een losse wand in een zo vroeg mogelijk stadium behandeld worden door een hoefsmid, eventueel in samenwerking met een dierenarts.  

Paardenarts.nl

Anatomie van de hoef (Foto: Paardenarts.nl)

Symptomen losse wand
Een losse wand kun je vergelijken met een losliggende vingernagel bij de mens. Afhankelijk van hoe groot de beschadiging is, kan een losse wand pijnklachten geven bij beweging. Sommige losse wanden veroorzaken kreupelheid, maar lang niet allemaal. Een kleine opening of verwijding in de witte lijn kan een aanwijzing zijn dat er sprake is van een losse wand. Vaak is aan de buitenkant niet te zien hoe groot de beschadiging in de wand is. In ernstige gevallen kan het hoefbeen kantelen.  Schakel daarom altijd een ervaren hoefsmid in.

Oorzaken van een losse wand
Een losse wand kan verschillende oorzaken hebben:

  • Hoefbevangenheid
  • Bacteriën en schimmels
  • Verwaarlozing/verkeerde hoefverzorging/slecht hoefbeslag

Behandeling van een losse wand
Behandeling van een losse wand vraagt om behandeling door een ervaren hoefsmid, bij voorkeur samen met een dierenarts. Aan de buitenkant is vaak niet te zien hoe groot de schade in de hoef is. Wanneer de beschadiging groot is, kan het zijn dat de verbinding tussen wand en hoefbeen instabiel wordt. Met een röntgenfoto kan dit worden gecontroleerd.

Een losse wand van een paar centimeter onderaan de hoef kan vaak tijdens het bekappen verwijderd worden, waarna het paard kan worden beslagen.

Wanneer een losse wand hoger doorloopt, moet de aangedane plek door de hoefsmid worden uitgesneden. Dit gebeurt soms in fases, waarbij de verbinding tussen hoeflederhuid en zool wordt gespaard. Wanneer de hoeflederhuid bloot komt te liggen en zeker wanneer deze ontstoken is, is de behandeling uitgebreider. Alle losse hoorn moet worden verwijderd. De hoef moet na behandeling een aantal dagen in het verband staan. Speciaal beslag geeft de hoef steun en stevigheid tijdens het herstel. Afhankelijk van hoe uitgebreid de ondermijnde plek ik, moet het paard soms op rust tijdens het herstel. Herstel van een losse wand kan maanden duren, omdat de losse wand met de hoef mee moet uitgroeien.

Losse wand 

Losse wand
Losse wand (Foto: Faculteit Diergeneeskunde)

Preventie
Met een aantal maatregelen kun je de kans op een losse wand verkleinen:

  • Zorg voor een schone, droge stal. Paarden die op stro staan hebben minder vaak last van een losse wand dan paarden die op zaagsel of vlas staan.
  • Krab hoeven dagelijks uit. Kijk de hoeven na het rijden ook altijd na en verwijder eventuele steentjes die in de witte lijn vastzitten.
  • Laat de hoefsmid de hoeven iedere 6-8 weken bekappen. Een ervaren hoefsmid kan ervoor zorgen dat mechanische overbelasting van de hoef minder wordt, waardoor de kans op beschadiging van de witte lijn en binnendringen van schimmels en bacteriën kleiner wordt. Daarnaast zal hij bij tekenen van losse wand vroegtijdig kunnen ingrijpen en mogelijk erger voorkomen.
  • Tot slot dragen goede voeding en voldoende beweging bij aan een gezonde hoef. Overigens geeft dressuur een minder groot risico op een losse wand dan springen, eventing en mennen.

Na doormaken van hoefbevangenheid kan een losse wand ontstaan.  Door een ontsteking in de lamellen die de hoefwand en hoefbeen verbinden kan deze verbinding loslaten. De wand komt los te liggen van de rest van de hoef. In ernstige gevallen kan het hoefbeen kantelen en/of zakken. Ook wordt de witte lijn breder en slechter van kwaliteit. Via deze weg is het makkelijker voor vuil, steentjes, bacteriën en schimmels om voor een losse wand te zorgen.

De witte lijn kan door de losse en zachte structuur van het hoorn worden beschadigd of aangetast. In een eenmaal aangetaste hoef kunnen schimmels en bacteriën de hoef binnendringen en de witte lijn wegvreten. Dit wordt ook wel White Line Disease (WLD) genoemd. Zonder behandeling zal WLD zich meestal uitbreiden en uiteindelijk leiden tot een losse wand. Je kunt WLD herkennen aan een kruimelige of verweekte structuur op de overgang van hoefzool naar hoefwand. Als de ziekte in een later stadium is, is de witte lijn (deels) verdwenen en zit er ruimte tussen de zool en de wand. De hoefsmid zal het aangetaste hoorn zeer secuur verwijderen. Door het zo secuur mogelijk opensnijden of frezen van loszittende hoef, wordt de aangedane plek zoveel mogelijk aan lucht en daglicht blootgesteld, wat schimmeldodend werkt. Soms wordt behandeling met een schimmeldodend middel (Imaverol) voorgeschreven.  Genezing kan, afhankelijk van de ernst van de aantasting, maanden in beslag nemen.

Goede hoefverzorging is belangrijk om de hoef gezond te houden en de kans op een losse wand te verkleinen. Omdat de witte lijn uit zachtere hoorn bestaat dan de wand en de zool, is deze gevoeliger voor indringen van vuil (ammoniak, mest) dan de rest van de hoef. Door veel afwisseling tussen droogte en nattigheid kunnen haarscheurtjes in de witte lijn ontstaan waarin schimmels en bacteriën kunnen binnendringen.

Een te lange of afwijkend belaste hoefwand kan ook zorgen voor een losse wand door de trekkracht die op de witte lijn. Tijdig bekappen door een ervaren hoefsmid kan problemen voorkomen.

Te heet passen van ijzers kan de witte lijn beschadigen. Hierdoor kan vuil de hoef binnendringen. Ook slecht passende ijzers (bijvoorbeeld te nauw aan de verzenen) kunnen bijdragen aan het ontstaan van een losse wand.

Bronnen: 

Hieronder zijn de bronnen te bekijken, indien auteursrechtelijk mogelijk, die voor dit artikel zijn gebruikt.