Zo rust je paard uit

slapend paard

Paarden rusten ongeveer een derde deel van de dag. Slapen in liggende houding doen ze één á  tweeënhalf uur per dag en echt diep slapen soms maar een paar minuten. Het is voor het welzijn van een paard belangrijk dat hij voldoende kan rusten en liggend kan slapen. Je kunt op allerlei manieren rekening houden met de rustbehoefte en biologische klok van je paard.

Uit onderzoek naar natuurlijk gedrag blijkt dat paarden gedurende de dag actieve periodes afwisselen met periodes van rust. Gemiddeld rust een paard in totaal zo’n 30 procent van de tijd. Slapen doen paarden veel korter, tussen de 45 minuten en twee uur per dag. Echt diep slapen (REM slaap) hoeft een paard maar een paar minuten per dag te doen.  Slaap is belangrijk voor alle herstelwerkzaamheden van het lichaam, zowel fysiek als mentaal. Slaaptekort kan leiden tot o.a. slaperigheid, slechte concentratie en ziekte.  Jonge paarden hebben voldoende slaap nodig om goed te kunnen groeien.

Slaaphouding
Een paard is van nature een vluchtdier. Daarom rust hij het grootste deel van de tijd staande, vaak op drie benen, met een achterbeen ontlast. Een mechanisme in de knie zorgt ervoor dat een paard zijn achterbeen op slot kan zetten, zodat hij blijft staan terwijl hij doezelt. Om tot diepe slaap te komen en zijn lichaam volledig tot rust te laten komen, moet een paard wel gaan liggen. Dit zal hij alleen doen als hij zich veilig voelt in zijn omgeving.

Ontspanning
Drukte en lawaai werken verstorend op de slaapcyclus. Paarden kunnen wennen aan achtergrondgeluiden die constant aanwezig zijn, maar wanneer er veel onrust is in de omgeving, bijvoorbeeld door mensen of andere paarden die langskomen, werkt dit verstorend.  Ook nieuwe paarden in een groep kunnen voor stress zorgen. Bij onrust kan een paard niet in diepe slaap komen. Een rustige omgeving zorgt ervoor dat je paard kan ontspannen. Dit draagt bij aan een gezonde slaapcyclus.

Comfortabel bed
Een goede slaapplek is belangrijk voor de kwaliteit van slaap. Paarden liggen graag op een schone, droge, zachte, stroeve ondergrond. Uit onderzoek naar het effect van bodembedekking op het slaappatroon blijkt dat paarden die op stro gehuisvest worden, langer slapen in liggende houding. Stro geeft meer comfort en warmte geeft ten opzichten van bijvoorbeeld houtkrullen. Paarden die buiten worden gehouden, geven de voorkeur aan liggen op schoon en droog zand. Ze zullen op een comfortabele ondergrond langer op hun zijkant liggen, langer uitrusten en hierdoor fitter zijn. Een harde ligvloer geeft kans op doorligplekken en onderhuidse ontstekingen. Het is ook belangrijk dat een paard zonder problemen kan opstaan. De ondergrond moet stroef zijn en een box moet hiertoe groot genoeg. De staloppervlakte moet minimaal (2xstokmaat)² bedragen.

Licht
Ook licht is van invloed op het slaappatroon van een paard. In de hersenen bevinden zich regelcentra die mede worden aangestuurd door licht en donker en die van invloed zijn op activiteit en rust. Zorg er daarom voor dat het een gedeelte van de dag donker is op stal en laat bij voorkeur ’s avonds en ’s nachts geen lampen branden.

Het slaappatroon van een paard kent twee fases: de slowwave-slaap (SWS) en de paradoxale slaap (PS), waaronder de REM slaap valt. Meestal valt een paard staand in slaap en gaat op enig moment liggen. Een paard dat op zijn borstbeen ligt, rust uit. Zodra hij op zijn zij gaat liggen, zijn de spieren geheel ontspannen. Maar ook in deze diepe slaap is het paard nog steeds waakzaam. Bij een vreemd geluid kan hij razendsnel opstaan. Wees dus alert tijdens het benaderen van een paard dat op zijn zij ligt te slapen.

Uit onderzoek naar natuurlijk gedrag bij paarden blijkt dat leeftijd en geslacht van invloed zijn op de activiteiten van een paard. Een volwassen paard slaapt tussen de 45 minuten en 2,5 uur per dag in liggende houding. Jonge paarden liggen vaak te slapen. Hengsten zijn erg alert, bewegen meer en eten minder dan merries. Merries zijn de meeste tijd aan het grazen.

Bronnen: 

Hieronder zijn de bronnen te bekijken, indien auteursrechtelijk mogelijk, die voor dit artikel zijn gebruikt.