Salmonella: altijd aanwezig, altijd gevaarlijk?

Salmonella is een normale darmbacterie, die onder bepaalde omstandigheden ziektes kan veroorzaken. Salmonella kan ook mensen ziek maken en wordt daarom beschouwd als een zoönose. De Salmonellabacterie vormt een risico als het andere bacteriën in de darm gaat overwoekeren. Hoewel acute Salmonella-infecties in Nederland niet op grote schaal voorkomen, is het belangrijk om symptomen te herkennen en verspreiding te voorkomen.

Salmonellabacteriën kunnen een paard erg ziek maken. Door de verstoring  van het evenwicht met de andere darmbacteriën, kan salmonella gaan overwoekeren. Risicofactoren die tot overwoekering van de Salmonellabacterie kunnen leiden zijn:

  • een hoge omgevingstemperatuur
  • stress (o.m. door transport)
  • antibiotica
  • een operatie aan het maagdarmstelsel
  • veranderingen in dieet
  • ziekten en aandoeningen die de immuniteit aantasten

 

  • Plotse voerovergangen
  • Een drager van Salmonella in de omgeving
  • Zand in het maagdarmkanaal
  • Wormen

 

Wat zijn de symptomen van een Salmonella-infectie?

Er zijn vele verschillende salmonellastammen en bepaalde stammen kunnen onder specifieke omstandigheden ziekte veroorzaken. Besmetting treedt meestal op via de mond en andere slijmvliezen of via de mest. Paarden met een acute Salmonella-infectie scheiden vaak al vlak voor het ontstaan van klachten grote hoeveelheden bacteriën uit, waarmee ze andere paarden besmetten.

Niet alle besmette paarden worden ziek. Er zijn zelfs veel dragers, die geen symptomen vertonen maar wel Salmonellabacteriën uitscheiden en zo andere paarden ziek kunnen maken. Het is niet bekend hoeveel paarden in Nederland ‘symptoomloos’ Salmonellabacteriën uitscheiden. De symptomen van Salmonella worden verdeeld in vier verschillende typen:

  1. Geen ziekteverschijnselen bij dragers.
  2. Depressie, koorts en leucopenie (te weinig witte bloedcellen in het bloed). Het paard heeft geen diarree en vertoont geen kolieksymptomen.
  3. Hevige of acute enterocolitis (ontsteking van dunne en dikke darm) met diarree.
  4. Sepsis (bacteriën in de bloedbaan) met of zonder diarree.

Complicaties die bij Salmonella kunnen optreden zijn naast diarree hoefbevangenheid en eventuele zwellingen. Bij veulens kunnen de complicaties veel heftiger zijn: kreupelheid door gewrichts- en botontstekingen, arteriële trombose, veel haarverlies, zenuwsymptomen door hersenvliesontsteking, onderhuidse zwellingen door abcessen, verkleurde urine door nierontsteking, hoesten ten gevolge van longontsteking en ooginfecties.

 

Antibiotica en ondersteunende maatregelen

Er is geen medicijn tegen Salmonella. Vaak wordt begonnen met antibiotica, maar dit kan ook diarree veroorzaken. Het advies is dus altijd contact met de dierenarts op te nemen voor een behandeling van salmonella.

Meestal zijn salmonellapatiënten individuele gevallen, maar salmonella kan ook een bedrijfsprobleem veroorzaken. Waarschijnlijk zijn dan een aantal paarden dragers van de infectie, die vervolgens gevoelige paarden kunnen infecteren of zelf ziek worden als ze om een of andere reden weerstandsvermindering hebben.

Paarden die ziek zijn geworden van de Salmonellabacterie of drager zijn, moeten direct en zorgvuldig worden geïsoleerd. Dit om andere dieren op het bedrijf niet te besmetten. Paarden kunnen de bacterie ook op mensen overdragen, maar dit is nog niet vaak voorgekomen. De verzorgers van de zieke dieren moeten wel aparte kleding, handschoenen en schoenen dragen en aparte materialen gebruiken om de zieke dieren te verzorgen.

Heeft een verzorger een paard dat ziek is van de Salmonellabacterie aangeraakt, dan moet hij of zij de handen grondig reinigen en ontsmetten. Hiervoor kun je een desinfectieprotocol gebruiken. Hier staat onder meer in dat je alle materialen die met de patiënt in aanraking zijn geweest moet ontsmetten of wassen bij minimaal 60°C. Risicofactoren die tot verergering kunnen leiden moeten vermeden worden, zoals stress of transport . Het ontwormen van de op een bedrijf aanwezige paarden kan een preventief effect hebben.

Bronnen:

Hieronder zijn de bronnen te bekijken, indien auteursrechtelijk mogelijk, die voor dit artikel zijn gebruikt.