Groepshuisvesting meest ideale vorm van paarden houden

Paarden kunnen heel goed in een groep dag en nacht, zomer en winter buiten blijven. Deze manier van paarden houden, komt het dichtst in de buurt van hoe paarden in het wild leven en in hun natuurlijke behoeften wordt voorzien. Helaas is dit ideaalplaatje niet altijd te realiseren. Maar er zijn verschillende vormen van groepshuisvesting die in ieder geval dichter in de buurt van de natuurlijke situatie komen dan huisvesting in een individuele stal.

Paarden zijn van oorsprong steppedieren, die leven in groepsverband. Van nature zijn zij in staat om lage temperaturen en grote temperatuurschommelingen te verdragen. Door het beperkte voedselaanbod in de steppen eten ze soms wel zestien uur per dag kleine beetjes en lopen ze tussen de vijf en tien kilometer. Deze gedragingen zijn alleen nog zichtbaar bij paarden die in het wild leven. In de afgelopen zesduizend jaar heeft het paard zich steeds meer aangepast aan de mens. Toch is uit onderzoek gebleken dat paarden die vrij worden gelaten in groepsverband in een ruime weide, zich snel weer hetzelfde gedragen als de paarden (vroeger) in het wild.

Socialiseren
In een groep kunnen paarden socialiseren. Het houden van paarden in gemengde leeftijdsgroepen heeft duidelijke voordelen, vooral voor jonge paarden. In groepen die relatief weinig ruimte hebben komt meer agressief gedrag voor. Niet alleen beperkte ruimte leidt tot meer agressief gedrag, ook de beschikbaarheid van ruwvoer heeft invloed op dit gedrag. Als het ruwvoer op meerdere plaatsen wordt aangeboden, daalt het aantal agressieve acties. Hetzelfde wordt waargenomen als er minder paarden per vierkante meter gehouden worden. Het introduceren van nieuwe paarden moet geleidelijk en doordacht gebeuren. Naast de rangorde zijn er ook ‘vriendschapsrelaties’, waarbij paarden regelmatig in elkaars nabijheid te vinden zijn en wederzijds verzorgingsgedrag laten zien.

Persoonlijke ruimte
In kuddes houden paarden een bepaalde afstand (ongeveer 1,5 tot 3 meter) van elkaar. Binnen die persoonlijke ruimte accepteren ze alleen paarden, waarmee ze een intieme relatie hebben. Daarom is het van belang dat een groep voldoende ruimte heeft, zodat de paarden zich niet voortdurend bedreigd voelen en er ruimte is om afstand van elkaar te houden. Zorg dus altijd voor voldoende ligplekken, voederplaatsen en afscheidingen, zodat de paarden zich even kunnen terugtrekken van de rest van de groep.

Minimale grootte

De minimale grootte van de totale groepshuisvesting is afhankelijk van het aantal paarden en het systeem waar je voor kiest. Als richtlijn voor het minimale vloeroppervlak van een gesloten loopstal, een stal waarin paarden gezamenlijk gehuisvest worden, zonder directe uitloop naar buiten, paddock of weide, wordt op dit moment 16m² per paard aangehouden. Bij een open loopstal, daar waar wel direct een uitloop naar buiten is, mag het vloeroppervlak van de stal wat kleiner zijn. Tel het benodigde oppervlak voor het aantal paarden bij elkaar op je hebt een richtlijn om de stalling te maken. Let wel, deze richtlijn geldt voor groepen die optimaal zijn samengesteld qua beschreven voorwaarden als rust en stabiliteit in de groep en die bovendien nog beweging krijgen naast hun verblijf in de loopstal. Richtlijnen voor paddocks en weide zijn wetenschappelijk niet bekend, maar in Duitsland geldt de richtlijn van 150m² per twee paarden als voldoende oppervlakte voor een weide. Lees hier meer over de inrichting van de weide.

 

Een loopstal is een grote box waar meerdere paarden bij elkaar gehouden worden. Pony’s en paarden op opfokbedrijven worden regelmatig in een loopstal gezet. Jonge paarden worden vaak geselecteerd op leeftijd en geslacht en ondergebracht in groepen van vier tot tien dieren. Soms worden ook grotere groepen (10-20) drachtige merries of merries met veulens in een loopstal gehuisvest.

Voor een gesloten loopstal is de richtlijn 16 m2 per volwassen paard. Bij gesloten loopstallen staan de paarden een deel van de dag op stal, maar krijgen zij ook voldoende vrije beweging (minimaal 4 uur per dag, liefst meer) in een weide of paddock. Bij open loopstallen met uitloop naar een paddock of wei kan het vloeroppervlak iets kleiner zijn, omdat zij hier vrije beweging krijgen. Hierbij wordt alleen de oppervlake van de loopstal geteld, niet van de totale paddock of weide waarin de paarden gehouden worden. Houd goed in de gaten of de paarden het met elkaar kunnen vinden. Laat paarden de eerste keer samen in een ruime wei of paddock. De eerste keren liefst gescheiden met lint, eventueel zelfs een dubbele rij, dan enkel en dan pas samen. Kan heel snel gaan, maar kan wel paar dagen duren voordat er echt rust in de omgang komt. Houd er ook rekening mee dat hengsten merries die één jaar oud zijn al kunnen dekken. Het is belangrijk om de samenstelling van een bestaande groep zo min mogelijk te wijzigen vanwege de rangordebepaling en eventuele overbrenging van ziektes.

In een loopstal moet minimaal één waterbak per vijf paarden aanwezig zijn. Deze moet op een afstand van minimaal één meter van de voerbakken worden bevestigd. Ruwvoer moet op een groot oppervlak of op meerdere plekken worden aangeboden, zodat alle paarden rustig en tegelijk kunnen eten. Wanneer de paarden in een loopstal de mogelijkheid hebben om naar buiten te gaan, wordt dit een open loopstal genoemd. Aan een loopstal zitten voor- en nadelen.

Voordelen:

  • Bewegingsvrijheid
  • Sociaal contact
  • Betere gezondheid
  • Beter voor het welzijn
  • Lage bouwkosten
  • Arbeidsbesparing

Nadelen:

  • Paarden kunnen niet zomaar in de groep geplaatst worden
  • Lastiger om paarden individueel te voeren
  • Grotere kans dat de paarden elkaar verwonden

 

Voor loopstallen zijn richtlijnen opgesteld voor het formaat van de voerbak en het oppervlakte van de stal:

 

 Lengte voerbak per dier (cm)

Tot 6 maanden

60

Tot 1 jaar

70

Tot 2 jaar

80

Tot 3 jaar

80

 

 

 Oppervlakte per dier (m2)

Open loopstal

Gesloten loopstal

Tot 5 paarden

Voor elk volgende paard

Tot 5 paarden

Voor elk volgende paard

Tot 6 maanden

4

3,5

8

7

Tot 1 jaar

6

5

12

10

Tot 2 jaar

7

6

14

12

Tot 3 jaar

8

7

16

14

In een Hit Actief stal kunnen paarden veel bewegen, veel buiten zijn, veel sociaal contact hebben en eten ze verdeeld over de dag kleine porties voer. De slaapruimte van de bewegingsstal is overdekt en voorzien van strooisel of een rubberlaag. De bodem biedt een goede drainage en is comfortabel om op te rollen.

De stal is open en heeft meestal meerdere uitgangen, zodat paarden altijd weg kunnen wanneer een paard van een hogere rangorde binnenkomt. In de Hit Actief stal wordt bewegen gestimuleerd door op veel verschillende plekken water en voer aan te bieden. Een Hit Actief stal beschikt over voerstations, waar paarden ruw- of krachtvoer kunnen krijgen. Elk paard krijgt een chip waarmee hij toegang krijgt tot de voerstations. Door middel van de chip kan de eigenaar per paard aangeven hoeveel ruw- en krachtvoer elk paard mag. Deze voerhoeveelheid wordt door het systeem over de dag verdeeld in ongeveer twintig porties. Hierdoor wordt voorkomen dat paarden lange tijd niet eten, waardoor er voldoende speeksel aangemaakt wordt en de kans op maagzweren kleiner wordt. De Hit Actief stal heeft verschillende voor- en nadelen.

Voordelen:

  • Veel sociaal contact
  • Veel beweging
  • Minder kans op maagzweren
  • Minder verveling
  • Veel frisse buitenlucht en daglicht
  • Hoeveelheid voer kan precies afgestemd worden per paard

Nadelen:

  • Grotere kans dat paarden elkaar verwonden
  • Paarden kunnen niet zomaar in de groep geplaatst worden
  • Paarden lager in rangorde moeten langer wachten op hun beurt bij voerstations
  • Voerstations zijn duur in aanschaf
  • Paard moet speciale chip in de hals of een halsband om
  • Het schoon en droog houden van paden is erg arbeidsintensief

Paddock Paradise is een systeem, waarbij het stimuleren van beweging voorop staat. Een Paddock Paradise bestaat uit een looppad, meestal om een weiland heen, waarbij op verschillende plaatsen voedsel, water en rustplekken worden aangeboden. Op deze manier wordt het paard gestimuleerd om rond te trekken. Op het pad kunnen stukken verhard worden om natuurlijke slijtage van de hoef te stimuleren. Verder kunnen hindernissen, zoals een boomstam, blok hout of een heuvel, geplaatst worden om het paard bezig te houden. De voor- en nadelen van deze manier van huisvesten op een rij:

Voordelen:

  • Veel sociaal contact
  • Veel beweging
  • Leven in de buitenlucht
  • Minder verveling

Nadelen:

  • Niet alle paardenhoeven zijn (direct) bestand tegen het lopen op harde ondergronden. Als de hoeven te hard (blijven) slijten, moeten ze beschermd worden om te voorkomen dat het paard oncomfortabel gaat lopen
  • Grotere kans dat paarden elkaar verwonden
  • Paarden kunnen niet zomaar in de groep geplaatst worden
  • Geen toezicht op de hoeveelheid voer per paard
  • Door het aanbieden van veel voerplekken, kan het voeren arbeidsintensief zijn.
  • Het schoon en droog houden van alle paarden is arbeidsintensief

Doordat paarden over het algemeen prima tegen kou kunnen, is het ook mogelijk paarden gedurende het hele jaar op de weide te zetten. Al is dit in Nederland op sommige plaatsen best lastig, omdat de grond vaak veel te nat wordt. Paarden in de weide dienen voldoende water en een droge ligplaats te hebben. Daarnaast is ook een (droge) schuilgelegenheid belangrijk in de vorm van een open stal, afdak of bomen. Dit biedt de paarden de mogelijkheid om te schuilen tegen weersinvloeden en insecten.  Het is op de wei belangrijk dat het paard in gezelschap is van één of meerdere soortgenoten. Indien nodig dienen de paarden ook bijgevoerd te worden; in het vroege voorjaar kan te veel of te rijk gras voor risico’s zorgen.

De weide moet evenals de Paddock Paradise en de Hit Actief stal regelmatig worden gecontroleerd op:

- giftige planten (bijvoorbeeld Jakobskruiskruid)

- gevaarlijke voorwerpen waaraan het paard zich kan verwonden

- de conditie van de afrastering (geen losgeraakte draad of scherpe uitsteeksels)

 

 

Huisvestingsmethode

Voordelen

Nadelen

 

Box

- Paard is gemakkelijk individueel te verzorgen en voeren

- Minder kans op letsel door andere paarden

 

- Veel strooisel nodig dus hogere kosten en arbeidsintensiever

- Vaak beperkte mogelijkheid tot sociaal contact

 

Loopstal

- Bewegingsvrijheid

- Sociaal contact (met soortgenoten)

- Lage bouwkosten

- Arbeidsbesparing

 

- Sommige paarden kunnen verstoten worden

- Moeilijkheid om nieuwe paarden aan een groep toe te voegen

 

Weide

- Paard kan zoveel mogelijk natuurlijk gedrag vertonen

- Veel bewegingsvrijheid

- Veel sociaal contact (mits het dier niet alleen staat)

- Onbeperkt eten

 

- Veel grondoppervlak nodig

- Toezicht houden is lastiger en arbeidsintensiever

- Soms minder praktisch bij (dagelijkse) training of bezoek van hoefsmid/veearts

- Lastiger om controle te houden over het rantsoen van het paard, vaak geen goede schuilmogelijkheid